İsa Muğanna yaradıcılığı İDEAL işığında. Шамиль Садиг
Чтение книги онлайн.
Читать онлайн книгу İsa Muğanna yaradıcılığı İDEAL işığında - Шамиль Садиг страница 1
![İsa Muğanna yaradıcılığı İDEAL işığında - Шамиль Садиг İsa Muğanna yaradıcılığı İDEAL işığında - Шамиль Садиг Çağdaş ədəbiyyat](/cover_pre1199747.jpg)
Tarixilik və mistika dini-mifoloji aspektdə
Ön söz ............................................................................................... 6
Giriş ................................................................................................. 12
1.1. İsa Muğanna romanlarında vahid
din konsepsiyası ......................................................................... 32
1.2. İsa Muğannanın "Cəhənnəm" romanı dini-mifoloji
kontekstdə .................................................................................... 54
1.3. İsa Muğannanın "İlan dərəsi" silsiləsində tarixilik və
mistika............................................................................................ 83
1.4. Magik realizm və “GurÜn” romanı .............................. 99
3
1.5. Yarımçıq əlyazma və bütöv ədəbi və əbədi
dünya ........................................................................................... 124
II fəsil
İsa Muğanna yaradıcılığına müqayisəli baxış
2.1. İsa Muğanna həqiqəti Hüseyn Cavid işığında ...... 148
2.2. İsa Muğanna yaradıcılığının "Ün" poemasındakı
poetik təhlili .............................................................................. 169
2.3. Postmodern Azərbaycan romanında “Kitabi-Dədə
Qorqud” dastanı və təhrif edilmiş tarix ......................... 183
Müsahibələr
İsa Muğanna ilə ilk tanışlıq ................................................. 201
İsa Muğanna ilə son söhbətim.. ........................................ 225
Zəlimxan Yaqub Tənhalıqdan tənhalığa ........................ 248
İsasız Firuzə Muğanna ilə söhbət ..................................... 275
İSTİFADƏ EDİLMİŞ ƏDƏBİYYAT SİYAHISI ................... 284
İsa Muğanna yaradıcılığı “İdeal” işığında
4
İsa Muğanna yaradıcılığı “İdeal” işığında
Əsər Ruhani sədaları altında ustad sənətkarın
5
90 illik
yubileyinə ithaf edilir
Firuzə xanım:
Allahdan bir arzum var ki, İsa yaşadığı müddətdə məni də yaşatsın. Onu heç kimə
etibar edə bilmərəm.
İsa Muğanna:
– Onda gərək əbədi yaşayasan!
İsa Muğanna yaradıcılığı “İdeal” işığında
6
İsa Muğanna yaradıcılığı “İdeal” işığında
Ön söz
“Ədəbi döyüşlər cəngavəri” Mehdi Hüseyn hələ
ilk əsərlərini yazıb nəşr etdirdiyi illərdə İsa Hüseynovu zarafatla “etiraf olunmamış dahi” adlandırar, onun ədəbiyyata təsadüfən deyil, xüsusi missiya ilə
gəldiyini hiss etdirər, gənc yazıçı isə bundan, təbii ki, məmnunluq duyarmış. Ancaq güman etmək çətindir
ki, Mehdi Hüseyn kimi geniş dünyagörüşlü tənqidçi-ədəbiyyatşünas belə İsa Hüseynovun dünyaya İsa Muğanna olaraq yenidən gələcəyini təsəvvür eləmiş
olsun.
“Yanar ürək”dən “İdeal”a, İsa Hüseynovdan İsa
7
Muğannaya yüksəlişin səbəbləri, yəqin ki, XX əsrin sonu XXI əsrin əvvəlləri Azərbaycan ədəbi-ictimai təfəkkürünün üzərində ən çox düşündüyü, ancaq əsas-
lı bir nəticəyə gələ bilmədiyi mövzulardandır. Və
məsələni daha da mürəkkəbləşdirən cəhətlərdən biri, heç şübhəsiz, böyük yazıçı-mütəfəkkirin özünün vaxtaşırı olaraq söylədiyi mülahizələr olmuşdur ki, həmin mülahizələrdə yaradıcılığın bir dövründən di-gərinə keçmək kimi, əslində, tamamilə təbii (və qa-nunauyğun) qəbul edilməli olan bir proses xeyli dərəcədə mistikləşdirilərək o həddə çatdırılır ki, gu-ya müəllif “İdeal”dan başlayaraq “ün” eşitmiş və bütün sonrakı əsərlərini həmin ilahi “ün”ün diqtəsilə
qələmə almışdır.
Əlbəttə, məsələnin bu cür qoyuluşuna bizim adət
etdiyimiz normativ şüur (və yaradıcılıq) təcrübəsi baxımından interpretasiya vermək, prinsip etibarilə,
İsa Muğanna yaradıcılığı “İdeal” işığında
mümkün deyil. Ancaq ortada hansı enerjidən gəlib-gəlməməsindən asılı olmayaraq yüksək sənətkarlıqla seçilən mükəmməl yaradıcılıq məhsulları var… Və
onların adət etdiyimiz metodoloji texnologiyalarla tədqiqi tamamilə mümkündür.
İsa Muğanna yaradıcılığını yeni rakursdan –
“İdeal” işığında araşdıran tanınmış yazıçı, ədəbiyyatşünas və redaktor-naşir Şəmil Sadıq qarşısına kifayət qədər cəsarətli (və çətin) bir vəzifə qoysa da, fikrimcə, onun öhdəsindən uğurla gəlmiş, hətta demək olar ki, İsa Hüseynov – Muğanna yaradıcılığı barədə indiyə qədər deyilmiş ən müxtəlif (çox hallarda isə pərakəndə) fikirlərin fövqünə qalxaraq sistemli bir “muğannaşünaslığ”ın əsaslarını müəyyənləşdir-8
mişdir.
“İsa