Otyłość u dzieci. Отсутствует
Чтение книги онлайн.
Читать онлайн книгу Otyłość u dzieci - Отсутствует страница 8
![Otyłość u dzieci - Отсутствует Otyłość u dzieci - Отсутствует](/cover_pre435320.jpg)
Badanie genetyczne otyłości prostej polega na analizie wariantów DNA -polimorfizmów genetycznych lub polimorfizmu pojedynczego nukleotydu (SNP – single nucleotide polymorphism) genów „podejrzanych” i ich bezpośredniego sąsiedztwa. Różnego rodzaju badania genetyczne, przeprowadzane u osób otyłych spokrewnionych (rodzin) i niespokrewnionych oraz przy użyciu różnych metod statystycznych (badania zgodności w rodzinie, badania zgodności u chorych niespokrewnionych), skupiają się na ustaleniu ewentualnych powiązań między allelami genu a otyłością.
Ogólnie rzecz biorąc, badania „podejrzanych genów” prowadzone od wielu lat nie wykazały znaczącej roli genów w patologii otyłości. Dotychczas przebadano wiele genów i ich wariantów (ponad 50 w 250 badaniach na populacjach heterogennych). Geny te są związane z kontrolą łaknienia, wydatkowaniem energii oraz przemianą tłuszczów i węglowodanów. Opisywano różne, czasem wzajemnie wykluczające się działania przypisywane jednemu polimorfizmowi, co świadczy o złożoności problemu. Napotykano również trudności w analizie statystycznej, spowodowane często zbyt niskim poziomem istotności badań.
Poniżej podano kilka przykładów genów-kandydatów podejrzanych o udział w patogenezie otyłości.
Gen leptyny
Wiele SNP znajdujących się w obszarach promotorowych lub niekodujących genu leptyny mogłoby zmieniać jego ekspresję, a co za tym idzie, stężenie leptyny w surowicy. Badanie przeprowadzone wśród otyłych nastolatek, nosicielek SNP zlokalizowanego w obszarze promotora, wykazało zmniejszenie stężenia leptyny w ich osoczu o 25% w stosunku do zdrowych osób tej samej tuszy. Co więcej, wykazano duże wahania stężeń leptyny osoczowej wśród osób o tej samej masie tłuszczowej. Wskazuje to na istnienie polimorfizmów w miejscach regulatorowych genu modyfikującego stężenie leptyny w osoczu. W ten sposób zmienia się sposób postrzegania stanu rezerw tłuszczowych organizmu przez ośrodkowy układ nerwowy.
Gen insuliny
Gen kodujący insulinę, najważniejszego gracza homeostazy energetycznej, również włączono do puli związanej z patologią otyłości. W skład tego genu wchodzi sekwencja złożona z różnej liczby powtórzeń tandemowych – VNTR (variable number of tandem repeat), która może być krótka lub długa. Obecność formy krótkiej wiąże się ze zmianą wydzielania insuliny oraz z umiarkowanym przybieraniem na wadze u otyłych nastolatków.
Inne geny-kandydaci
Inne badania sprawdzały działanie wzmacniające obecności dwóch polimorfizmów na jedną lub więcej cech. Na przykład współwystępowanie dwóch SNP dla UCP1 i dla receptora β3-adrenergicznego (interakcja gen-gen) u osób już otyłych nasilało przybieranie na wadze w ciągu życia. Inne badanie przeprowadzone na otyłych Francuzach wykazało, że pewna odmiana promotora genu UCP3 może wpływać na masę ciała, w zależności od aktywności fizycznej badanego (interakcja gen-środowisko).
Podjęto badania całości genomu (wszystkich chromosomów) w rodzinach obarczonych otyłością w celu wskazania znanych lub nieznanych genów predysponujących do otyłości oraz w celu ich klasyfikacji za pomocą narzędzi statystycznych.
Trud ten zaowocował wykazaniem w chromosomach wielu miejsc związanych z otyłością. Co najmniej 5 genów znajdujących się na chromosomach 10, 2, 5, 20 i 11 może odgrywać rolę w patologii otyłości prostej. Rolę niektórych z tych miejsc potwierdzono w badaniach na różnych populacjach. Miejsce 2p21 ma zatem być związane ze zmiennością stężeń leptyny występującą u Francuzów rasy białej oraz u Amerykanów pochodzenia meksykańskiego i afrykańskiego. Miejsce na chromosomie 10 jest prawdopodobnie związane z otyłością występującą u Francuzów i Niemców rasy białej oraz u Amiszów.
Co najmniej 60 innych miejsc chromosomowych (właściwie na każdym chromosomie!) wiąże się z różnymi cechami otyłości, takimi jak masa tłuszczowa, rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wydatek energetyczny w spoczynku czy też stężenie leptyny i insuliny w osoczu. Prace prowadzone w wielu krajach dążą do wskazania tych genów i wyjaśnienia odkrytych zależności statystycznych.
Podstawy molekularne otyłości u ludzi są jeszcze słabo poznane, choć można mieć nadzieję, że w najbliższych latach dokona się postęp w zrozumieniu patomechanizmu tej choroby, co pozwoli na opracowanie skutecznych terapii. Dotychczas nie ustalono użyteczności poradnictwa genetycznego w leczeniu złożonego schorzenia, jakim jest otyłość. Przed rozwinięciem poradnictwa genetycznego należy uporać się z problemami natury psychologicznej, społecznej i etycznej, związanymi z odkrywaniem genomu ludzkiego. Najważniejszym problemem poradnictwa jest określenie ryzyka wystąpienia otyłości u nosicieli mutacji, jak również możliwości leczenia i prewencji tej choroby.
● Carmelli D., Cardon L.R., Fabsitz R.: Clustering of hypertension, diabetes and obesity in adult males twins: same genes or same environments? Am. J. Hum. Genet., 1994, 55, 566-573.
● Clement K., Vaisse C., Lahlou N., Cabrol S., PellouxV, Cassuto D., Gourmelen M., Dina C., Chambaz J., Lacorte J.M., Basdevant A., Bougneres P, Lebouc Y, Froguel P, Guy-Grand B.: A mutation in the human leptin receptor gene causes obesity and pituitary dysfunction. Nature, 1998, 392, 398-401.
● Dubern B., Clement K., PellouxV, Froguel P, Girardet J.P, Guy-Grand B.,Tounian P: Mutational analysis of melanocortin-4 receptor, agouti-related protein, and alpha-melanocyte-stimulating hormone genes in severly obese children. J. Pediatr., 2001, 139, 204-209.
● Dubern B., Eberlé D., Clément K.: Génétique de l’obésité humaine. Méd. Somm., 2004, 1,5-11.
● Krude H., Biebermann H., Łuck W., Horn R., Brabant G., GrutersA.: Severe early-on-set obesity, adrenal insufficiency and red hair pigmentation caused by POMC mutations in humans. Nature Genet., 1998, 19, 155-157.
● Montague C.T., Farooqi I.S., Whiteheaud J.P, Soos M.A., Rau H., Wareham N.J. i wsp.: Congenital leptin deficiency in associated with severe early-on-set obesity in humans. Nature, 1997, 387, 903-908.
● Perusse L, Rankinen T, Zuberi A., Chagnon Y.C., Weisnagel S.J., Argyropoulos G. i wsp.: The human obesity gene map: the 2004 update. Obes. Res., 2005, 13, 381-490.
5
Historia naturalna otyłości u dzieci
Patrick Tounian
Jak i dlaczego dziecko tyje? Dlaczego otyłość tak bardzo rozpowszechniła się w ciągu ostatnich dziesięcioleci? Oto pytania, na które nie znamy dokładnej odpowiedzi, choć stworzono wiele ciekawych teorii opartych na naukowych argumentach.
Ten rozdział ma na celu odpowiedzieć w miarę możliwości na te pytania. Najpierw przypomnimy reguły bilansu energetycznego i regulacji masy ciała u dziecka zdrowego, a następnie przedstawimy patomechanizmy otyłości u dzieci. W końcu przestudiujemy płynące z tej wiedzy praktyczne wskazówki dotyczące opieki nad dzieckiem otyłym.